Observability ve inspectable artifact — agent'ın izi — GH-600 Hazırlık

GH-600 sınavının Domain 1.3 alt-bölümü tamamen otonom agent’ı görünür ve kontrollü tutmaya ayrılmıştır. Bu ders üç temel kavramı somutlaştırır: inspectable artifact, otonomi seviyesi, ve delivery’yi yavaşlatmayan insan müdahalesi.

Inspectable artifact — sınav tanımı

Bullet: “Configure agent to produce inspectable artifacts within standard development tooling”.

İki kritik kelime:

Inspectable = dışarıdan, agent çalışırken veya sonradan, görülebilir
Standard development tooling = ekibin zaten kullandığı araç (GitHub, CI, monitoring) — agent için özel viewer yok

GitHub’da bu kriteri karşılayan 5 artifact:

Artifact	Erişim	Avantaj
Pull request (description + comments)	Web/CLI/API	Diff’lenebilir, yorum aktif diyalog
Issue (description + comments)	Web/CLI/API	Karar/sorun kaydı, label/milestone
Commit (message + diff)	Web/CLI/API	Atomik değişiklik izi, audit
Actions run logs + job summaries	Web/CLI/API	Step-step yürütme detayı
Actions artifacts (`upload-artifact`)	Web/API	Plan dosyası, rapor, custom output

Bu 5’i tek başına veya birlikte kullanılır. Agent çıktısı bu 5’ten en az birinde olmalı.

Inspectable OLMAYAN artifact’lar

❌ Agent’ın in-memory state (oturum sonu kaybolur) ❌ Sadece geliştirici PC’sindeki notlar ❌ Slack DM (audit zayıf, retention politikası farklı) ❌ Private gist (paylaşılmamış) ❌ Whiteboard fotoğrafı ❌ Encrypted blob (anahtar yoksa okuyamaz)

Sınav “agent şu kararı verdi, audit nerede?” sorusunda yukarıdaki ❌ seçeneklerinden birini cevap olarak verirse yanlıştır.

Otonomi seviyesi tasarımı

Bir agent için tek bir otonomi seviyesi yoktur — aksiyon başına seviye atanır:

Otonomi seviyesi	Aksiyon örneği	Karar mekanizması
Suggest	Architect agent → ADR draft	İnsan kabul/red
Auto + manual review	PR review agent → yorum yaz	İnsan yorumu değerlendirir
Auto + auto validation gate	Lint fix → PR → tests → merge	Otomatik test gate
Auto + scheduled review	Dependency bump → weekly batch PR	İnsan haftalık inceler
Fully autonomous (nadir)	Lock file regen → push to main	Yok (test güvencesi yeterli)

Sınav “şu aksiyon için doğru otonomi” sorusunda matrise göre cevap verir — risk × reversibility iki boyutu.

Human intervention without slowing delivery

Bu prensibin pratik uygulaması:

Hızı yavaşlatan onaylar (kaldır)

Lint fix PR’ı için zorunlu insan review (test gate yeterli)
Markdown typo fix onayı
Format/whitespace cleanup onayı
Dependency patch version bump onayı (semver patch = backward compat)

Hızı korumayan onaylar (tut)

Production deploy onayı
Müşteri verisi etkileyen migration onayı
IAM policy değişikliği onayı
Major version dependency bump onayı (breakage riski)
Public API surface değişikliği onayı

Tasarım pattern’i: “ladder of automation”

  Düşük risk              →                  Yüksek risk
  Fully autonomous       Auto + scheduled review     HITL zorunlu
  ↓                          ↓                          ↓
  test gate yeterli      haftalık batch inceleme    açık authorization

Aksiyonların çoğu solda; sadece yüksek risk sağda.

Observability ↔ RCA (Domain 4 köprüsü)

Inspectable artifact’lar sadece audit için değil, kök neden analizi için de kullanılır:

Artifact	RCA katkısı
Actions run logs	Adım hangi noktada fail oldu
PR description (plan)	Agent ne yapmaya niyetli olduğunu anlatır
Commit diff	Ne değişti
Issue yorumları	Insan ne soru sordu, agent ne cevap verdi
Actions artifact (trace.json)	Tool çağrı zinciri

Domain 4 dersinde “RCA için bakılacak artifact’lar” bullet’ı bu listeyi yeniden çağıracak. Observability iyi tasarlanmışsa RCA hızlı yapılır; zayıfsa RCA ya imkansız ya yavaş.

Mini quiz — Observability (3 soru)

Sırada ne var?

Bir sonraki derste lab pratiği — bir test repo’sunda Copilot custom agent + plan-then-act + branch protection setup’ını adım adım kuracağız.