Git nedir, GitHub nedir — fark ne?

GH-900’ün ilk ve en temel sorusu: Git ile GitHub aynı şey mi? Hayır — ve bu ayrım sınavda doğrudan çıkar. Git bir araçtır; GitHub o aracın üstünde kurulu bir platform.

Git nedir?

Git, Linus Torvalds tarafından 2005’te Linux kernel geliştirme sürecini yönetmek için oluşturulan açık kaynaklı, dağıtık version control sistemidir.

Temel özellikleri:

• Dağıtık (distributed): Her geliştiricinin yerel makinesinde tam repo geçmişi vardır. Merkezi sunucu olmadan çalışabilir.
• Hız: Yerel işlemler ağa bağlı değil, neredeyse anlık
• Branching: Ucuz ve hızlı branch oluşturma — her branch sadece bir pointer
• Integrity: Her commit SHA-1 hash ile imzalanır; geçmiş değiştirilemez

Git tamamen komut satırı tabanlıdır ve herhangi bir hosting platformuna ihtiyaç duymaz. Yerel makinende git init yazarsan Git reposu oluşturmak için internete ihtiyacın yok.

git init my-project          # Yeni repo başlat
git clone <url>              # Mevcut repoyu yerel makineye indir
git log --oneline            # Commit geçmişini listele
git diff                     # Değişiklikleri göster

GitHub nedir?

GitHub, Git repolarını barındıran ve üstüne collaboration, CI/CD, proje yönetimi, güvenlik gibi araçlar ekleyen bir web platformudur. Microsoft bünyesinde (2018’den beri).

Git’in üstüne ne ekler:

Özellik	Açıklama
Remote hosting	Repolarını bulutta sakla, paylaş
Pull Requests	Kod review ve merge workflow’u
Issues	Hata ve görev takibi
GitHub Actions	CI/CD — push/PR tetiklemeli otomasyon
GitHub Pages	Statik site hosting
GitHub Projects	Kanban/tablo tabanlı proje yönetimi
GitHub Packages	Docker/npm gibi paket registry
GitHub Copilot	AI kod asistanı
Security features	Dependabot, secret scanning, code scanning
Discussions	Forum benzeri tartışma alanı

Sınav perspektifinden kritik ayrım

Sınavda şu tarzda sorular çıkar:

“Bir geliştirici git push yaparken internet bağlantısı kesiliyor. Lokal commit’lerin durumu nedir?”

Cevap: git commit yerel işlemdir; commit’ler kaybolmaz. Sadece push işlemi (GitHub’a gönderme) başarısız olur.

“GitHub olmadan Git kullanılabilir mi?”

Cevap: Evet. Git standalone çalışır. GitHub Git’e bağımlıdır, ama Git GitHub’a bağımlı değildir.

Alternatif Git hosting platformları

Git GitHub’a özgü değildir. Aynı Git komutları şu platformlarla da çalışır:

• GitLab — self-hosted veya cloud, CI/CD entegre
• Bitbucket — Atlassian ekosistemi (Jira entegrasyonu)
• Azure DevOps Repos — Microsoft’un kurumsal çözümü
• Gitea — açık kaynak, self-hosted

GH-900 sınavı GitHub platformuna odaklanır; diğer platformlara girmez.

Önemli terminoloji

Terim	Açıklama
Repository (repo)	Projenin tüm dosya ve geçmişini içeren Git veritabanı
Local repo	Kendi bilgisayarındaki kopya
Remote repo	GitHub’daki (veya başka sunucudaki) kopya
Origin	Genellikle varsayılan remote’a verilen isim
Clone	Remote repoyu local’a kopyalamak
Fork	GitHub’da başka kullanıcının reposunu kendi hesabına kopyalamak

Git ve GitHub’ın farkını net kavramak, sınavın geri kalanını anlamak için zemin sağlar. Bu ayrımı kafanda netleştirmeden diğer derslere geçme.

Sırada ne var?

Bir sonraki derste commit, branch ve merge — Git’in temel çalışma döngüsünü ele alacağız.